بخش دوم: گسترش دامنهی حروف اضافه مکانی
در بخش نخست، پنج حرف اضافهی مکانی اصلی را برای پاسخ به پرسش Wohin? (به کجا؟) بررسی کردیم: in, an, auf, nach, zu
در این بخش، دامنه یادگیری خود را گسترش میدهیم. ابتدا با حروف اضافهی بیشتری برای پاسخ به پرسش Wohin? آشنا میشویم و سپس برای نخستین بار، به سراغ حروف اضافهی ویژهی پاسخ به پرسش Woher? (از کجا؟) میرویم.
هدف ما در این بخش نیز، همانند بخش قبل، تسلط بر کاربرد دقیق این حروف در کنار صرف صحیح آرتیکلها و درک ظرافتهای ساختاری آنهاست.
۱. پل (die Brücke)
Wohin fahren wir? (به کجا میرویم؟)
Wir fahren auf die Brücke.
ما روی پل میرویم.
Wo sind wir jetzt? (الان کجا هستیم؟)
Wir sind auf der Brücke.
ما روی پل هستیم.
Woher kommen wir? (از کجا میآییم؟)
Wir kommen von der Brücke.
ما از روی پل میآییم.
۲. حومه شهر (der Stadtrand)
Wohin fahren wir?
Wir fahren an den Stadtrand.
ما به حومه شهر میرویم.
چرا برای «حومه شهر» از حرف اضافه an استفاده میکنیم؟
واژهی der Stadtrand از ترکیب دو بخش Stadt (شهر) و Rand (لبه/مرز/کناره) ساخته شده است. هرگاه با یک لبه، مرز، کناره یا خط فاصل سر و کار داشته باشیم، از حرف اضافهی an استفاده میکنیم. حومهی شهر نیز دقیقاً مرز پایانی و لبهی بیرونی یک شهر است.
Wo sind wir dann?
Wir sind am Stadtrand.
ما در حومه شهر هستیم.
Woher kommen wir?
Wir kommen vom Stadtrand.
ما از حومه شهر میآییم.
۳. جزیره (die Insel)
Wohin fahren wir?
Wir fahren auf die Insel.
ما به جزیره میرویم.
چرا برای بعضی جزیرهها از auf استفاده میکنیم؟
در بخش اول یاد گرفتیم که وقتی مقصد ما یک سکو، سطح، یا Platform باشد که نسبت به جای فعلی ما بالاتر قرار دارد، از حرف اضافهی auf استفاده میکنیم. جزیره نیز در نگاه زبانی آلمانی، اغلب به صورت یک سطح یا تکه زمینی که از آب بیرون آمده است درک میشود. به همین دلیل، برای رفتن به بعضی جزیرهها از auf استفاده میکنیم.
Wo sind wir dann?
Wir sind auf der Insel.
ما در جزیره هستیم.
Woher kommen wir?
Wir kommen von der Insel.
ما از جزیره میآییم.
۴. جنوب (der Süden)
دربارهی der Süden صحبت میکنیم، معمولاً منظور فقط یک جهت جغرافیایی ساده نیست، بلکه یک منطقهی مشخص در نظر گرفته میشود؛ برای مثال کشورهای جنوب اروپا یا نواحی گرمی که اغلب مقصد سفر و تعطیلات هستند. از آنجا که در اینجا «جنوب» به صورت یک ناحیه یا منطقه فهمیده میشود، در آلمانی از حرف اضافهی in استفاده میکنیم:
Wohin fahren wir?
Wir fahren in den Süden.
ما به جنوب میرویم.
چرا در اینجا از in استفاده میکنیم؟
در اینجا ما با یک منطقهی مشخص سروکار داریم، نه صرفاً با یک جهت جغرافیایی. این منطقه به صورت یک اسمِ معین و شناخته شده با حرف تعریف میآید. به همین دلیل باید از حرف اضافهی in استفاده کنیم. (در مقابل، برای جهتهای حرکت مانند nach rechts، nach links، nach oben از nach استفاده میشود).
Wo sind wir dann?
Wir sind im Süden.
ما در جنوب هستیم.
Woher kommen wir?
Wir kommen aus dem Süden.
ما از جنوب میآییم.
رابطه متقابل حروف اضافه در پاسخ به Wo و Woher
یک قاعدهی بسیار مهم و طلایی در زبان آلمانی وجود دارد: اگر در پاسخ به سؤال Wo? (کجا؟) درون یک فضا یا منطقه بودهایم (in)، برای پاسخ به سؤال Woher? (از کجا؟) باید از حرف اضافهی aus (خروج از داخل یک فضا) استفاده کنیم.
مثال: چون در جنوب درون منطقه بودیم Ich bin im Süden، پس میگوییم Ich komme aus dem Süden.
۵. روستا / خارج از شهر (das Land)
در اینجا منظور از das Land یک کشور سیاسی مانند فرانسه یا چین نیست، بلکه منظور روستا یا ناحیه غیرشهری است، در تضاد با شهر.
Wohin fahren wir?
Wir fahren aufs Land.
ما به مناطق خارج از شهر میرویم.
به معنی این است که ما به سمت طبیعت به خارج از شهر میرویم، منطقهای که چمنزارها، جنگلها یا دهات هست.
Wo sind wir dann?
Wir sind auf dem Land.
ما در مناطق روستایی هستیم.
Woher kommen wir?
Wir kommen vom Land.
ما از مناطق روستایی میآییم.
۶. تونل (der Tunnel)
Wohin fahren wir?
Wir fahren durch den Tunnel.
ما از داخل تونل عبور میکنیم.
حرف اضافهی durch (عبور از میان یا زیر یک مانع) برای جهت (Wohin - Akkusativ) استفاده میشود. ما از durch دقیقاً مانند über زمانی استفاده میکنیم که میخواهیم از روی یک مانع در مسیر خود عبور کنیم تا به طرف دیگر آن برسیم. اما تفاوت اصلی و کلیدی در این است:
- در über: ما از روی مانع عبور میکنیم (حرکت در فضای باز یا روی سطح).
- در durch: ما از میان، داخل یا زیر آن مانع عبور میکنیم (حرکت در یک فضای پوشیده، سه بعدی یا محصور).
مثالها:
- عبور از تونل (Tunnel): در اینجا کوه مانع ماست، اما ما از روی آن رد نمیشویم، بلکه از درون آن عبور میکنیم.
Wir fahren durch den Tunnel.
ما از میان/داخل تونل عبور میکنیم. - عبور از زیرگذر (Unterführung): در اینجا یک خیابان یا اتوبان مانع مسیر ماست و ما برای رد شدن، از زیر آن عبور میکنیم.
Die Fußgänger gehen durch die Unterführung.
عابران پیاده از داخل زیرگذر عبور میکنند. - عبور از میان یک پاساژ یا دالان (Passage): در اینجا یک ساختمان بزرگ مانع راه ماست و ما برای رسیدن به آن طرف، از میان دالان یا پاساژ داخل آن رد میشویم.
Wir gehen durch die Passage.
ما از میان پاساژ عبور میکنیم.
Wo sind wir jetzt?
Wir sind im Tunnel.
ما داخل تونل هستیم.
Woher kommen wir?
Wir kommen aus dem Tunnel.
ما از تونل بیرون میآییم.
وقتی تونل به انتها رسیده باشد میگوییم: aus dem Tunnel.
۷. میدان / فلکه (der Kreisverkehr)
Wohin fahren wir?
Wir fahren in den Kreisverkehr.
ما وارد میدان (گردش به دور) میشویم.
چرا برای میدان از in استفاده میکنیم؟
برای میدان در آلمانی معمولاً از حرف اضافهی in استفاده میکنیم، چون میدان به صورت یک فضای بسته و احاطهکننده درک میشود. وقتی وارد میدان میشویم، درون محدودهی آن قرار میگیریم و از اطراف، مسیر حرکت و خودروهای دیگر ما را احاطه کردهاند.
Wo sind wir dann?
Wir sind im Kreisverkehr.
ما داخل میدان هستیم.
Woher kommen wir?
Wir kommen aus dem Kreisverkehr.
ما از میدان خارج میشویم/آمدهایم.
پس وقتی از میدان خارج میشویم، مبدأ حرکت ما یک فضای درونی است و به همین دلیل باید از aus استفاده کنیم.
۸. بزرگره (die Autobahn)
Wohin fahren wir?
Wir fahren auf die Autobahn.
ما وارد بزرگره میشویم.
Wo sind wir?
Wir sind auf der Autobahn.
ما روی بزرگراه هستیم.
Woher kommen wir?
Wir kommen von der Autobahn.
ما از بزرگراه میآییم.
چرا در اینجا از auf استفاده میکنیم؟ چون ما دقیقاً روی یک سطح قرار داریم. در مورد خیابانها، فقط زمانی از in استفاده میشود که داخل یک شهر (Stadt) باشیم، چون آن خیابانها توسط خانهها احاطه شدهاند و ما در آن صورت در in der Straße قرار داریم.
۹. ساحل (der Strand)
Wohin fahren wir?
Wir fahren an den Strand.
ما به کنار ساحل میرویم.
der Strand (ساحل) مرزی است بین خشکی و آب؛ پس در اینجا هم با یک منطقه مرزی (یا یک حاشیه) سروکار داریم. به همین دلیل ما از an استفاده میکنیم.
Wo sind wir dann?
Wir sind am Strand.
ما کنار ساحل (لب ساحل) هستیم.
Woher kommen wir?
Wir kommen vom Strand.
ما از ساحل میآییم.
۱۰. برج (der Turm)
Wohin fahren wir?
Wir fahren auf den Turm.
ما به سمت برج میرویم.
در اینجا معمولاً ما با آسانسور (Lift) به بالای برج میرویم.
Wo sind wir dann?
Wir sind auf dem Turm.
ما روی برج هستیم.
Woher kommen wir?
Wir kommen vom Turm.
ما از برج میآییم.
یا همچنین میتوانیم بگوییم: Wir kommen aus dem Turm.
برج از نظر ساختار یک ساختمان است؛ بنابراین وقتی کسی از داخل آن بیرون میآید، میتوان از aus استفاده کرد. اما وقتی حرکت به سمت برج را بیان میکنیم، معمولاً auf میآید، چون در این حالت برج به صورت یک جای بلند و مرتفع در نظر گرفته میشود.
۱۱. محل کمپینگ (der Campingplatz)
Wohin fahren wir?
Wir fahren auf den Campingplatz.
ما به سمت محل کمپینگ میرویم.
در آلمانی اغلب Platz بهصورت یک فضای باز و سطحی دیده میشود که آدم روی آن قرار میگیرد، نه داخل آن. به همین دلیل با auf میآید.
Wo sind wir dann?
Wir sind auf dem Campingplatz.
ما در محل کمپینگ هستیم.
Woher kommen wir?
Wir kommen vom Campingplatz.
ما از محل کمپینگ میآییم.
۱۲. پارکینگ (der Parkplatz)
Wohin fahren wir?
Wir fahren auf den Parkplatz.
ما به پارکینگ میرویم.
Wo sind wir dann?
Wir sind auf dem Parkplatz.
ما در پارکینگ هستیم.
Woher kommen wir?
Wir kommen vom Parkplatz.
ما از پارکینگ میآییم.
Parkplatz معمولاً با auf میآید، چون پارکینگ به صورت یک سطح باز در نظر گرفته میشود. برای حرکت به سمت آن میگوییم auf den Parkplatz، برای موقعیت میگوییم auf dem Parkplatz، و برای مبدأ حرکت میگوییم vom Parkplatz.
۱۳. محل ساختوساز (die Baustelle)
Wohin fahren wir?
Wir fahren auf die Baustelle.
ما به محل ساختوساز میرویم.
این کلمه نیز مانند کلمات قبلی، مکانی روباز یا شبیه به یک سکو (Plattform) است.
Wo sind wir dann?
Wir sind auf der Baustelle.
ما در محل ساختوساز هستیم.
Woher kommen wir?
Wir kommen von der Baustelle.
ما از محل ساختوساز میآییم.
Baustelle هم معمولاً با auf میآید، چون محل ساختوساز به صورت یک فضای باز و سطحی دیده میشود.
۱۴. پمپ بنزین (die Tankstelle)
Wohin fahren wir?
Wir fahren an die Tankstelle.
ما به سمت پمپ بنزین میرویم.
چرا برای پمپ بنزین از an استفاده میکنیم؟
چون پمپ بنزین در اصل بیشتر شبیه ایستگاه اتوبوس (Bushaltestelle)، یک ایستگاه خدماتی یا یک نقطه در مسیر است تا یک «ساختمان» که برای رفتن به داخل آن باشد. با این حال، ممکن است در زبان عامیانه بشنوید که میگویند: Ich fahre auf die Tankstelle یا این حالت کاملاً محاورهای است و ریشه در گذشته دارد. در زمانهای قدیم، برای بسیاری از ادارات و مکانهای خدمات عمومی از حرف اضافهی auf استفاده میشد (به نشانه رفتن به یک مرجع یا سطح رسمی). امروزه این کاربرد تا حد زیادی قدیمی شده است، اما هنوز در گفتار روزمره شنیده میشود؛ مانند:
- Ich gehe auf die Bank. (من به بانک میروم)
- Ich gehe auf die Post. (من به اداره پست میروم)
- Ich gehe aufs Finanzamt. (من به اداره مالیات میروم)
اما امروزه برای این موارد بیشتر از حرف اضافهی zu استفاده میشود؛ یعنی: Ich gehe zur Bank / zur Post / zum Finanzamt. (من به بانک / به اداره پست / به اداره مالیات میروم).
Wo sind wir dann?
Wir sind an der Tankstelle.
ما در پمپ بنزین هستیم.
Woher kommen wir?
Wir kommen von der Tankstelle.
ما از پمپ بنزین میآییم.
۱۵. فرودگاه (der Flughafen)
Wohin fahren wir?
Wir fahren zum Flughafen.
ما به سمت فرودگاه میرویم.
Wo sind wir dann?
Wir sind am Flughafen.
ما در فرودگاه هستیم.
Woher kommen wir?
Wir kommen vom Flughafen.
ما از فرودگاه میآییم.
البته وقتی میپرسیم Wo? میتوانیم بگوییم: im Flughafen. از این حرف اضافه وقتی استفاده میکنیم که منظورمان خود ساختمان باشد و ما دقیقاً داخل ساختمان باشیم. اما وقتی به کل مجموعه یا محوطه فرودگاه اشاره داریم، میگوییم am Flughafen، دقیقاً مانند am Bahnhof.
۱۶. چهارراه (die Kreuzung)
Wohin fahren wir?
Wir fahren an die Kreuzung.
ما به چهارراه میرویم.
یا این طور هم میتوانیم بگوییم: Wir fahren zur Kreuzung. (ما به سمت چهارراه میرویم).
Wo sind wir dann?
Wir sind an der Kreuzung.
ما در چهارراه هستیم.
Woher kommen wir?
Wir kommen von der Kreuzung.
ما از چهارراه میآییم.
Kreuzung معمولاً با an به کار میرود، چون چهارراه بیشتر به صورت یک نقطه یا محل تلاقی در مسیر دیده میشود. برای حرکت به سمت آن میگوییم an die Kreuzung، برای موقعیت an der Kreuzung، و برای دور شدن از آن von der Kreuzung. میتوان به جای an die Kreuzung را هم به کار برد zur Kreuzung.